Innovatie: een trendy woord, maar wat is dat nu eigenlijk?

Artikel | 3 min. read

Er gaat geen dag voorbij of je hoort allerlei woordcombinaties met innovatie. Terwijl enkele jaren geleden het woord ook wel al viel, is het nu een must om innovatief te zijn wil je mee kunnen met de nieuwe tijd. De Vlaamse overheid promoot het voor ondernemingen en organisaties, maar hoe innoveren zij zelf?

We steken hiervoor ons licht op bij Martin Ruebens, een Assenaar die sinds 1990 werkt voor de Vlaamse overheid en doorheen zijn hele loopbaan rond trajecten werkt die vernieuwing en transformatie brengen. Hij zet in zijn manier van denken en leiding geven niet alleen een innovatieve, maar ook een eerlijke bril op.

©Foto Andreas Berheide – New ideas or transformation concept with crumpled paper balls and a crane.

“We gaven vóór de coronacrisis vooral aandacht aan het digitale innoveren, zoals het invoeren van nieuwe technologieën, nieuwe digitale communicatiemiddelen en de manier waarop we onze processen en diensten ontwerpen en vorm geven”, zegt Ruebens, die sinds september 2020 projectleider is van het netwerk ‘innovatief beleid’ bij de Vlaamse overheid. Eerder was hij secretaris-generaal van het departement kanselarij en bestuur, het kabinet dat het dichtst staat bij de minister-president.

De laatste vijf jaar heeft hij binnen dat departement vooral gewerkt rond leiderschap en innovatie. Het idee was om af te stappen van een hiërarchisch systeem en over te gaan op zelfsturende teams. In 2019 was er bij de regeringswissel ook een wissel van administraties en werd het departement opgeheven. Er werd hem toen gevraagd om een traject rond innovatie op te starten. Die rol neemt hij tot op vandaag op zich. Die vraag hing ook nauw samen met de pandemie, die geleerd heeft dat zowel de overheid als de burger ook niet altijd weten hoe om te gaan met dergelijke crisissen.

“We moeten durven afstappen van onze huidige manier van denken en leven, willen we opgewassen zijn tegen de hindernissen die nog voor ons liggen”, geeft Ruebens toe, “een eerste stap is toegeven dat niemand het eigenlijk weet, maar daar is niet iedereen zomaar toe bereid. Wanneer je alles op voorhand in plannen vastlegt, is er weinig ruimte om snel te schakelen. Je moet een zekere flexibiliteit inbouwen. Dat gaat makkelijker als je een innovatieve bril opzet.”

‘We moeten niet alleen leren uit het verleden, maar ook uit de toekomst’

“Ondanks tientallen rapporten die ervoor gewaarschuwd hebben dat we wereldwijd meer en meer te maken zullen krijgen met dergelijke crisissen, was men er toch niet op voorzien”, zegt Ruebens. Elke administratie binnen de Vlaamse overheid heeft zijn crisisbeheersplan waarin verschillende scenario’s worden beschreven worden. Dat zijn meestal plannen die in functie staan van dingen die intern verkeerd kunnen lopen. Maar nu had men plots te maken met een virus als externe factor. “Op politiek vlak laat men zich meestal drijven door de waan van de dag. Het vertrouwen in de overheden heeft daardoor een diepe deuk gekregen. Men moet als overheid snel kunnen schakelen in dergelijke crisissen.”

Terwijl er volgens Ruebens intern echt hard gewerkt wordt aan oplossingen, is dit niet zichtbaar voor de burger. De administraties van de Vlaamse overheid zijn omvangrijk en op vele domeinen tegelijk actief. Volgens Ruebens zijn er nog veel behoudsgezinde medewerkers, maar ook heel wat gedreven en gepassioneerde mensen die mee zijn met de tijd en die volgens innovatieprincipes willen werken. “Het probleem is dat onze mensen binnen de eigen administratie wel al innovatief bezig zijn, maar daarin vaak eenzaam opereren. We willen hen niet alleen met elkaar in contact brengen zodat ze elkaar kunnen inspireren, maar ook om zich sterker te voelen zodat ze binnen de eigen entiteit aan de slag kunnen gaan”, vertelt hij nog.

Ruebens haalt voor zijn innovatieve ideeën ook inspiratie uit Finland en verwijst naar een opmerkelijke aanpak van een humble governement. Dit is een nederige benadering van beleidsvorming die de regering kan helpen bij het opbouwen van echt langetermijnbeleid bij het aanpakken van ‘nare problemen’, waar men volledig afstapt van de illusie van een top-down sturing.

Om aan innovatie te doen moet je volgens Martin Ruebens verder denken dan enkel aan het verbeteren van een product of dienst. Hij geeft ons nog vier belangrijke kenmerken mee die essentieel zijn bij het innoveren en ook doorgetrokken kunnen worden naar bedrijven, organisaties en op persoonlijk vlak:

1.      Creatief en nieuwsgierig luisteren naar ideeën die in het werkveld zitten.

Je verzamelt bottom-up ideeën. Je spreekt en werkt samen met mensen die in het werkveld staan. Innoveren in de zorg bijvoorbeeld, betekent dat je moet luisteren naar de mensen die dagelijks  in de zorg staan. Als beleidsmaker moet je nieuwsgierig zijn naar de ideeën van deze mensen; de bedoeling is dat je minder gaat werken vanuit concepten en theoretische kaders. De huidige manier van beleid maken wordt daarmee uitgedaagd.

 2.      Leren van en experimenteren met het idee.

Je legt de oplossing van een maatschappelijk probleem of een dienstverlening op voorhand niet vast. Door het experimenteren met verschillende oplossingen tegelijkertijd kom je snel tot het inzicht wat er wel en niet lukt.

 3.      Je vertrekt niet alleen vanuit je eigen wijsheid, maar je zet ook een empathische bril op.

Je neemt de wijsheid van de doelgroep mee en houdt hiermee rekening in je beleidsbepaling. Je gaat met de blik van buiten naar je eigen organisatie kijken. Een doelgroep kan meedenken in het zoeken naar oplossingen van problemen in de samenleving. Een empathische bril opzetten kan er ook voor zorgen dat je soms moet behouden wat er is. Zo kan je mee bepalen hoe bepaalde beleidsthema’s over de jaren heen kunnen bewegen. We moeten niet alleen werken met de oplossingen van vandaag, maar ook kijken naar mogelijke toekomstige evoluties en welke prognoses je kan verwachten. Niet alleen leren uit het verleden, maar dus ook leren uit de toekomst. Als overheid kunnen we dat laatste nog niet zo goed.

4.     Niet alleen de overheid is aan het woord.

Ze gaan in de plaats daarvan een partnerschap aan met verschillende partijen om te kijken hoe samen een probleem opgelost kan worden.

Dit artikel kwam tot stand zonder enige financiële ondersteuning.

Vond je het interessant? Dan kan je dit artikel waarderen met een vrije donatie via crowdfunding.

Crowdfunding Koalect

Naar de website

Op de hoogte blijven via de nieuwsbrief? Schrijf je hier in.

Wil je bijdragen en mee het nieuws uit de streek diverser maken? Dat kan via Koalect crowdfunding of doneren via QR – Paypal.

Crowdfunding Koalect

Donaties via QR – Paypal

Stars4Media: Innovatie, partnerschap en cross-border

EXTRA MUROS | 2 min. read

Voor beginnende Newsrooms die onafhankelijke en diepere berichtgeving brengen, is niet alleen het bereiken van meer lezers en financiële ondersteuning een uitdaging. Naast al wat Misflits op het bord kreeg het afgelopen jaar, viel op dat uitwisseling en samenwerking met andere media collega’s binnen eigen land niet evident is. Wat eerst voelde als een bittere pil, heeft Misflits naar nieuwe mogelijkheden gebracht over de grens.

Jammer genoeg zijn alle subsidies voor innovatieve journalistieke projecten (via het voormalige Vlaams Journalistiek Fonds) sinds 2020 stopgezet. Afgelopen zagen we dat kleine én grote media vooral bezig zijn met het eigen kopje boven water te houden – niet te verwonderen natuurlijk – want de media in het algemeen heeft het niet gemakkelijk en krijgt heel wat destructieve kritiek. Hoewel we in een tijd leven waar grote nood is aan samenwerking en uitwisseling binnen onze sector ervaarden we met Misflits, na diverse handuitreikingen naar conculega’s in de media binnen de eigen landsgrenzen, weinig tot geen bereidheid tot uitwisseling. Als jonge start-up hadden we dat natuurlijk liever anders gezien.

Hoe meer uitdagingen, hoe meer brandstof

Regelmatig rijst de vraag of het niet moeilijk is om te overleven. Jazeker, maar we zijn gedreven en bereid om bij te leren en zullen nooit lang bij de pakken blijven zitten. Uitdagingen kan je als brandstof gebruiken om bij te sturen in een richting waar de deuren openstaan. En hoe meer uitdagingen, hoe meer brandstof! Toch is het ook een eenzame weg. Het is steeds zoeken naar nieuwe en evenwichtige oplossingen om je werk als onafhankelijk medium verder te kunnen blijven doen. Bereid zijn je comfortzone te verlaten en onbegane paden bewandelen is daarbij onvermijdelijk. Je moet nu eenmaal durven uittesten of iets werkt of niet en daar eerlijk in zijn en voortdurend bijsturen.

Buiten het belang van trouw blijven aan onze waarden, hebben we gezien dat werken met vrije donaties van lezers – om dit platform en alle inhoud mogelijk te maken – tijd en vertrouwen vraagt. We vinden het ook belangrijk om af en toe te vertellen hoe het met ons platform gaat en waar jullie nu eigenlijk aan bijdragen.

Lezers die de dagelijkse nieuwsberichten tot zich nemen en becommentariëren, realiseren zich niet altijd dat media, die ervoor kiezen onafhankelijk te blijven, bewust niet kiezen om groot sensatienieuws te brengen. De klemtoon ligt bij ons meer op diepgaande verhalen en onderbelichte thema’s dan op kwantiteit. Wie kiest voor slow journalism weet dat dit ook consequenties heeft. Dit vraagt naast een goede organisatie meestal ook een financiële opoffering. Het werk is intensief en degelijk, en om gezond te kunnen functioneren heeft het ook (onderzoeks)budget en uitwisseling met andere (media)partners nodig.

Samenwerken is key

We zijn van mening dat de duurzaamste manier om de globale missie van journalistiek waar te maken ligt in het verenigen van gelijkgestemden die bouwen aan een gemeenschappelijk doel. Te vaak werkt ieder op zijn of haar eigen eilandje (zie ook mijn persoonlijke getuigenis als freelance journalist voor de VVJ – Vlaamse Vereniging Van Journalisten). Om samen te werken is er meer openheid en transparantie nodig en minder angst om concurrent te worden van elkaar als men zijn of haar kennis deelt. Lastig binnen het traditionele medialandschap in ons kleine landje, maar dat wil niet zeggen dat we ons daarbij moeten neerleggen.

©2022 Misflits – Cover Engelstalig Magazine van ons Stars4Media avontuur.

We hadden dus hele goede redenen om ook buiten onze grenzen naar andere partnerschappen op zoek te gaan. De afgelopen vier maanden hebben we dan ook meer aandacht gegeven aan onzeExtra Muros, waar we het onszelf toestaan om af en toe onze comfortzone en grenzen te verlaten. Een diepere zoektocht heeft ons, na dit eerste jaar Misflits, ook geleerd dat je soms uit een onverwachte hoek gelijkgestemden vindt die voor dezelfde uitdagingen staan. Media die ervoor openstaan om samen te werken, kennis te delen en bereid zijn om een nieuwe werkbare structuren te onderzoeken.

Tijdens onze grensverleggende zoektocht ontmoetten we Apel-plzn.cz, een lokale en regionale nieuwsmaker uit Tsjechië. Ook zij bevonden zich in de beginfase van het opbouwen van een regionaal nieuwsplatform met een duurzame visie en kwamen voor gelijkaardige uitdagingen te staan. De aanpak bij die uitdagingen, Oost tegenover West, ligt ver uit elkaar, maar was een ideale leeromgeving om de dingen anders te leren zien en een brug te bouwen tussen verschillen. Na heel wat gesprekken en online koffietjes (mede dankzij Mevrouw Corona) beslisten we om samen een project in te dienen bij Stars4Media , een Europees innovatie- uitwisselingsprogramma die samenwerking tussen media-professionals vergemakkelijkt en media-innovatie en grensoverschrijdende samenwerking versnelt. 

‘Small independent local/regional newsrooms cooperating cross-border developing business model based on membership

Kleine onafhankelijke lokale/regionale nieuwsredacties die grensoverschrijdend samenwerken – en de ontwikkeling van een bedrijfsmodel op basis van lidmaatschap.

©Foto Website Stars4Media.eu / Misflits en Apel.cz – partners en
begunstigden voor Stars4Media Program Second edition (ENG)

Ons project werd, samen met 29 uit 100 ingediende projecten, gekozen door een internationale jury. We ontwikkelden en testten onze ideeën gedurende vier maanden uit op onze Newsrooms. Hoewel we wisten dat we hiermee een vrij unieke weg bewandelden, is een bijkomend doel om onze ervaring ook met andere onafhankelijke mediastarters te delen. De brug die we wilden bouwen tussen Oost en West is tot op vandaag een succes , en we hebben hiermee ook een mediapartner for life gevonden.

Misflits maakte een overzicht van dit bijzondere avontuur (en wat Stars4Media hier voor ons betekent heeft) in de vorm van een flipbook en een magazine. Wil je graag de printversie ontvangen? Stuur ons dan volgend bericht: Magazine ‘Stars4Media’ en je adres. Je bijdrage hiervoor is 10 euro en doe je via het Crowdfunding platform Koalect. Wil je dit en andere Misflits avonturen mee blijven volgen en (en zolang het kan) onze paywall vrije artikels lezen, schrijf je dan zeker in op onze nieuwsbrief en volg ons op social media!

Meer uitleg over het Stars4Media programma (gezien het internationale karakter van dit project is Engels de voertaal):

#Media4Europe : Business transformation of NEWS through Content Sharing, Data and Stars4Media

Partners van het Stars4Media programma zijn de Vrije Universiteit Brussel(VUB), Europe MediaLab (Fondation Euractiv), EFJ EUROPE (Europese Federatie van Journalisten) en Wanifra (World Association of Newspapers and News Publishers).

Dit programma werd medegefinancierd door de Europese Commissie.

Verslag Sofia Van NuffelFounder Misflits

Met dank aan onze partners: Lucie Sykorova, Ladislav Vaindl en Michaela Adamlova van Apel.plz.cz

Naar de website

Op de hoogte blijven via de nieuwsbrief? Schrijf je hier in.

Wil je bijdragen en mee het nieuws diverser maken? Dat kan via Koalect crowdfunding of doneren via QR – Paypal.

Crowdfunding Koalect

Donaties via QR – Paypal

Doe mee aan ons tweedelig lezersonderzoek

Van wie je bent tot wat je verwacht van onafhankelijke media en waar jij samen met ons aan wil werken?